Nếu là người thường xuyên tìm hiểu về ẩm thực Nhật Bản, chắc hẳn bạn đã từng nghe qua cụm từ omakase trên các diễn đàn ẩm thực hoặc trong thực đơn của một số nhà hàng cao cấp. Vậy chính xác omakase là gì mà lại khiến nhiều thực khách sẵn sàng chi một khoản tiền không nhỏ để trải nghiệm? Khác với việc gọi món theo sở thích cá nhân, omakase là hành trình mà thực khách đặt trọn niềm tin vào tay nghề và sự sáng tạo của đầu bếp.
Bài viết dưới đây, Mirchi Masala sẽ giúp bạn hiểu rõ khái niệm, nguồn gốc, quy trình một bữa ăn cũng như những điều cần lưu ý trước khi bước chân vào thế giới ẩm thực đặc biệt này.
Omakase là gì?
Omakase là gì là câu hỏi mà không ít người mới lần đầu nghe đến thuật ngữ này thắc mắc. Trong tiếng Nhật, omakase bắt nguồn từ động từ “makasu”, mang nghĩa là sự tin tưởng và giao phó. Hiểu đơn giản, đây là hình thức dùng bữa mà thực khách không tự chọn món, không xem thực đơn cố định, mà giao toàn quyền quyết định cho đầu bếp dựa trên nguyên liệu tươi ngon nhất trong ngày.
Với nhiều người lần đầu tiếp xúc, omakase là sao hay omakase là quán gì thường là những câu hỏi tiếp theo. Thực chất, omakase không phải tên riêng của một quán ăn cụ thể, mà là tên gọi cho một phong cách phục vụ ẩm thực, có thể xuất hiện tại các quán sushi nhỏ, nhà hàng Nhật cao cấp hay quầy bar ẩm thực riêng tư. Điểm chung của những nơi phục vụ omakase là quy mô nhỏ, số lượng khách giới hạn và sự tương tác trực tiếp giữa đầu bếp với thực khách trong suốt bữa ăn, tạo nên trải nghiệm vừa gần gũi vừa tinh tế.
Nguồn gốc của Omakase
Về mặt lịch sử, omakase là phong cách ẩm thực cao cấp có nguồn gốc từ Nhật Bản, xuất hiện vào những năm 90 khi nền kinh tế nước này đang trong giai đoạn hoàng kim. Trong bối cảnh đời sống người dân được nâng cao, nhu cầu tận hưởng những trải nghiệm ẩm thực mới lạ, tinh tế hơn cũng dần hình thành, và omakase nhanh chóng trở thành biểu tượng cho sự sang trọng cũng như gu thẩm mỹ ẩm thực của giới thượng lưu Nhật Bản thời bấy giờ.
Cũng cần nói thêm, nhiều người nhầm lẫn khi tìm hiểu omakase là món gì, nhưng thực chất omakase không phải là tên một món ăn cụ thể mà là cả một phong cách phục vụ, bao gồm nhiều món khác nhau tùy vào từng buổi. Ban đầu, hình thức này phổ biến tại các quán sushi nhỏ do chính đầu bếp làm chủ, nơi họ tự tay lựa chọn nguyên liệu từ chợ cá mỗi sáng rồi chế biến ngay trong ngày.
Theo thời gian, omakase không còn giới hạn trong sushi mà mở rộng sang nhiều loại hình ẩm thực khác như tempura, kaiseki hay thậm chí các món Âu được biến tấu theo tinh thần Nhật Bản. Ngày nay, phong cách này đã vượt ra khỏi biên giới Nhật Bản, xuất hiện tại nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam, và trở thành xu hướng được giới sành ăn quan tâm tìm hiểu.
Bạn có thể tìm hiểu thêm: Bistro là gì? Khám phá mô hình nhà hàng kiểu Pháp được yêu thích trên toàn thế giới
Một bữa Omakase diễn ra như thế nào?
Để hiểu trọn vẹn phong cách omakase là gì, thực khách cần nắm được quy trình của một bữa ăn, vốn khác biệt khá nhiều so với việc dùng bữa tại nhà hàng thông thường.
Đặt chỗ trước khi dùng bữa
Do số lượng chỗ ngồi tại các quán omakase thường rất hạn chế, thực khách gần như bắt buộc phải đặt chỗ trước, đôi khi trước cả vài tuần đối với những nhà hàng nổi tiếng. Việc đặt chỗ cũng giúp đầu bếp chuẩn bị lượng nguyên liệu vừa đủ, tránh lãng phí và đảm bảo độ tươi ngon cho từng suất ăn.
Đầu bếp lựa chọn thực đơn theo nguyên liệu theo mùa
Không có thực đơn in sẵn để khách lựa chọn, thay vào đó đầu bếp sẽ quyết định món ăn dựa trên nguyên liệu tươi nhất có được trong ngày, thường ưu tiên hải sản và rau củ theo mùa để đảm bảo hương vị đạt độ ngon tối ưu.
Phục vụ từng món theo từng course
Các món ăn được phục vụ tuần tự theo từng phần nhỏ, từ khai vị nhẹ nhàng đến món chính đậm đà rồi kết thúc bằng tráng miệng, giúp thực khách cảm nhận trọn vẹn sự thay đổi hương vị qua từng course.
Tương tác giữa đầu bếp và thực khách
Một nét đặc trưng khác của omakase là không gian quầy bar mở, nơi thực khách có thể quan sát trực tiếp quá trình chế biến và trò chuyện cùng đầu bếp, tạo nên sự kết nối gần gũi hiếm có ở các mô hình ẩm thực khác.
Kết thúc bữa ăn
Sau khi hoàn tất các món, đầu bếp thường dành thời gian trò chuyện ngắn hoặc gợi ý thêm về nguyên liệu vừa sử dụng, giúp thực khách hiểu sâu hơn về câu chuyện đằng sau bữa ăn mình vừa thưởng thức.
Omakase có gì đặc biệt?
Sức hấp dẫn của omakase không chỉ nằm ở hương vị món ăn mà còn ở toàn bộ trải nghiệm xoay quanh nó. Đây cũng là phần giải thích rõ nhất cho câu hỏi đi ăn omakase là gì mà nhiều người quan tâm trước khi quyết định trải nghiệm.
Nguyên liệu tươi theo mùa
Omakase đề cao tính tươi ngon và tính mùa vụ của nguyên liệu. Đầu bếp thường trực tiếp lựa chọn hải sản, rau củ ngay trong ngày, đảm bảo mỗi món ăn đều đạt chất lượng cao nhất tại thời điểm phục vụ, thay vì sử dụng nguyên liệu dự trữ sẵn trong thời gian dài.
Không có thực đơn cố định
Khác với các nhà hàng truyền thống, omakase không có bảng thực đơn để khách lựa chọn trước. Mỗi buổi phục vụ có thể mang đến những món ăn khác nhau tùy thuộc vào nguồn nguyên liệu, cảm hứng sáng tạo của đầu bếp cũng như đặc điểm khẩu vị của từng thực khách.
Tay nghề và sự sáng tạo của đầu bếp
Vì không bị ràng buộc bởi thực đơn cố định, đầu bếp omakase có nhiều không gian để thể hiện tay nghề, kỹ thuật cắt thái, phối hợp hương vị cũng như óc sáng tạo trong cách trình bày món ăn, biến mỗi bữa ăn thành một tác phẩm nghệ thuật ẩm thực riêng biệt.
Trải nghiệm cá nhân hóa
Nhờ số lượng khách giới hạn, đầu bếp có thể quan sát phản ứng, sở thích của từng thực khách để điều chỉnh khẩu phần, độ đậm nhạt hoặc thứ tự món ăn sao cho phù hợp, mang lại cảm giác được phục vụ riêng biệt mà ít mô hình ẩm thực nào có được.
Omakase khác gì Kaiseki, Fine Dining và À la carte?
Nhiều thực khách thường nhầm lẫn omakase với kaiseki bởi cả hai đều là những hình thức ẩm thực cao cấp của Nhật Bản. Tuy nhiên, kaiseki là bữa ăn nhiều món được xây dựng theo một trình tự cố định, tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc truyền thống về mùa vụ và triết lý ẩm thực, trong khi omakase linh hoạt hơn, phụ thuộc hoàn toàn vào sự ngẫu hứng và lựa chọn của đầu bếp trong từng buổi phục vụ.
So với fine dining theo phong cách phương Tây, omakase cũng có sự tương đồng ở tính cao cấp và sự tinh tế trong trình bày, nhưng khác biệt ở chỗ omakase đặt nặng yếu tố tương tác trực tiếp giữa đầu bếp và thực khách tại quầy bar, thay vì phục vụ tại bàn theo nghi thức trang trọng. Trong khi đó, mô hình à la carte cho phép khách tự do lựa chọn món ăn theo sở thích cá nhân từ một danh sách có sẵn, hoàn toàn trái ngược với tinh thần “giao phó” đặc trưng của omakase. Hiểu rõ những khác biệt này sẽ giúp thực khách có kỳ vọng đúng đắn trước khi lựa chọn trải nghiệm phù hợp với mình.
Những quy tắc khi thưởng thức Omakase
Khi tham gia một bữa omakase, thực khách nên lưu ý một số quy tắc bất thành văn để có trải nghiệm trọn vẹn nhất. Trước tiên, nên đến đúng giờ đã đặt trước, vì đầu bếp thường chuẩn bị nguyên liệu và tính toán thời gian chế biến sát với lịch trình phục vụ của từng khách. Việc đến trễ có thể ảnh hưởng đến toàn bộ nhịp độ bữa ăn.
Bên cạnh đó, thực khách nên hạn chế yêu cầu thay đổi quá nhiều món ăn, trừ trường hợp dị ứng thực phẩm hoặc lý do tôn giáo, bởi tinh thần cốt lõi của omakase chính là sự tin tưởng vào lựa chọn của đầu bếp. Một số nhà hàng còn khuyến khích khách hạn chế sử dụng nước hoa quá nồng, vì mùi hương có thể ảnh hưởng đến khứu giác khi thưởng thức món ăn, đặc biệt là các món hải sản sống. Ngoài ra, việc dùng điện thoại chụp ảnh cũng nên hỏi ý kiến trước, tùy vào quy định riêng của từng nhà hàng để tránh làm gián đoạn không khí chung của bữa ăn.
Những thuật ngữ thường gặp khi ăn Omakase
Khi tìm hiểu sâu hơn về ẩm thực omakase, thực khách sẽ bắt gặp một số thuật ngữ tiếng Nhật quen thuộc. Nigiri dùng để chỉ món sushi nắm tay với lớp cá tươi đặt trên cơm được nắm vừa tay. Sashimi là các lát hải sản sống được thái mỏng, thường không ăn kèm cơm — đây cũng là lý do nhiều người thắc mắc omakase là đồ sống hay chín, bởi thực đơn thường có cả hai loại tùy theo lựa chọn của đầu bếp. Otoro và chutoro là hai phần thịt bụng cá ngừ với độ béo khác nhau, được xem là nguyên liệu cao cấp thường xuất hiện trong các set omakase sang trọng.
Ngoài ra, còn có itamae, dùng để gọi người đầu bếp đứng bếp sushi với tay nghề điêu luyện, và shari là cách gọi phần cơm giấm dùng làm nền cho các món nigiri. Việc nắm được những thuật ngữ này không chỉ giúp thực khách dễ dàng theo dõi phần giới thiệu của đầu bếp trong suốt bữa ăn, mà còn thể hiện sự tôn trọng đối với văn hóa ẩm thực Nhật Bản mà omakase đại diện.
Câu hỏi thường gặp về Omakase
Vì sao giá Omakase cao?
Omakase giá bao nhiêu tiền phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là chất lượng và nguồn gốc nguyên liệu. Hải sản nhập khẩu từ Nhật Bản, đánh bắt theo mùa và vận chuyển bằng đường hàng không thường có giá đắt hơn đáng kể so với hải sản trong nước. Bên cạnh đó, số lượng món trong một set, tay nghề của đầu bếp cũng như không gian phục vụ riêng tư, giới hạn số chỗ ngồi cũng là những yếu tố khiến mức giá của omakase thường cao hơn so với các hình thức ăn uống thông thường.
Omakase chỉ dành cho giới thượng lưu?
Mặc dù omakase từng gắn liền với hình ảnh sang trọng, đắt đỏ, nhưng hiện nay mức giá đã trở nên đa dạng hơn để phù hợp với nhiều đối tượng thực khách khác nhau. Có những set omakase ở phân khúc bình dân dành cho người muốn trải nghiệm thử, bên cạnh những set cao cấp phục vụ nguyên liệu quý hiếm dành cho thực khách sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho trải nghiệm ẩm thực đặc biệt này.
Có được yêu cầu không ăn một nguyên liệu nào đó không?
Trong trường hợp dị ứng thực phẩm hoặc có nguyên liệu không thể ăn được vì lý do sức khỏe, thực khách hoàn toàn có thể thông báo trước với nhà hàng khi đặt chỗ để đầu bếp chủ động điều chỉnh thực đơn. Tuy nhiên, việc yêu cầu thay đổi chỉ vì sở thích cá nhân thường không được khuyến khích, vì điều này đi ngược lại tinh thần giao phó vốn là giá trị cốt lõi của nhà hàng omakase là gì hướng đến ngay từ đầu.
Lời kết
Nhìn chung, omakase là gì không đơn thuần là một bữa ăn mà còn là một hành trình trải nghiệm văn hóa, nơi thực khách tạm gác lại thói quen tự lựa chọn để đặt trọn niềm tin vào tay nghề và sự sáng tạo của người đứng bếp. Từ nguồn gốc hình thành, quy trình phục vụ tỉ mỉ cho đến những quy tắc thưởng thức đặc trưng, omakase mang đến một góc nhìn mới mẻ về cách con người kết nối với ẩm thực. Nếu có dịp, đây chắc chắn là trải nghiệm đáng thử đối với bất kỳ ai yêu thích khám phá chiều sâu văn hóa ẩm thực Nhật Bản, không chỉ qua hương vị món ăn mà còn qua từng câu chuyện được đầu bếp kể lại trong suốt bữa ăn.