Từng miếng cơm trộn giấm được nặn khéo léo, phủ lên trên lát cá tươi óng ánh hay cuộn tròn cùng rong biển giòn tan, đó chính là hình ảnh quen thuộc khi nhắc đến sushi là gì, một trong những biểu tượng ẩm thực tinh tế bậc nhất của Nhật Bản. Không chỉ đơn thuần là món ăn ngon miệng, sushi còn phản ánh triết lý thẩm mỹ và sự tỉ mỉ đặc trưng trong văn hóa bếp núc xứ Phù Tang.
Bài viết dưới đây, Mirchi Masala sẽ giúp bạn hiểu rõ nguồn gốc, nguyên liệu cũng như các loại sushi được yêu thích nhất hiện nay.
Sushi là gì?
Sushi là món gì là câu hỏi mà nhiều người mới làm quen với ẩm thực Nhật Bản thường thắc mắc. Về bản chất, đây là món ăn được làm từ cơm trộn cùng giấm gạo, đường và muối theo tỷ lệ nhất định, sau đó kết hợp cùng nhiều loại nguyên liệu khác nhau như cá, hải sản, trứng hoặc rau củ, được tạo hình theo nhiều phong cách đa dạng.
Một hiểu lầm phổ biến là cho rằng sushi là cá sống hay chín đồng nghĩa với việc toàn bộ món ăn phải sống hoàn toàn, tuy nhiên yếu tố cốt lõi định nghĩa nên sushi thực chất nằm ở phần cơm trộn giấm chứ không phải nguyên liệu đi kèm. Chính vì vậy, sushi có thể được chế biến với cá sống, cá đã qua chế biến chín, trứng chiên hay thậm chí hoàn toàn từ rau củ, miễn là có sự hiện diện của cơm giấm đặc trưng.
Nguồn gốc của sushi
Nếu thắc mắc sushi là món ăn của nước nào, câu trả lời chắc chắn thuộc về Nhật Bản, tuy nhiên ít ai biết rằng khởi nguồn của món ăn này lại bắt đầu từ một phương pháp bảo quản cá có nguồn gốc từ vùng Đông Nam Á cổ đại, được gọi là narezushi. Phương pháp này sử dụng cơm lên men để bảo quản cá trong thời gian dài, sau đó phần cơm thường bị bỏ đi, chỉ giữ lại phần cá đã lên men để ăn.
Khi du nhập vào Nhật Bản, kỹ thuật này dần được cải biến qua nhiều thế kỷ, đặc biệt vào thời kỳ Edo, khi người Nhật bắt đầu kết hợp cơm trộn giấm cùng cá tươi để ăn ngay mà không cần chờ lên men lâu ngày, tạo tiền đề cho hình thức sushi tươi phổ biến ngày nay. Từ một món ăn xuất phát từ nhu cầu bảo quản thực phẩm, sushi dần trở thành nghệ thuật ẩm thực tinh tế, đòi hỏi kỹ năng điêu luyện của người đầu bếp, và ngày nay đã vươn ra trở thành món ăn được yêu thích trên khắp thế giới.
Sushi được làm từ những nguyên liệu nào?
Thành phần cốt lõi không thể thiếu của bất kỳ loại sushi nào chính là cơm giấm, được nấu từ gạo hạt ngắn có độ dẻo vừa phải, sau đó trộn cùng hỗn hợp giấm gạo, đường và muối để tạo vị chua ngọt hài hòa, đồng thời giúp cơm giữ được độ kết dính cần thiết khi tạo hình. Đây chính là yếu tố quyết định nên chất lượng tổng thể của một miếng sushi ngon.
Bên cạnh cơm, phần nguyên liệu đi kèm cũng vô cùng đa dạng, từ các loại cá tươi như cá hồi, cá ngừ, đến hải sản như tôm, mực, trứng cá hay thậm chí trứng chiên kiểu Nhật tamago. Rong biển nori cũng là nguyên liệu quan trọng, thường được dùng để cuộn hoặc bao bọc bên ngoài, tạo nên độ giòn đặc trưng cùng hương vị biển nhẹ nhàng. Ngoài ra, wasabi và nước tương thường được dùng kèm để tăng thêm chiều sâu hương vị khi thưởng thức.
Bạn có thể xem thêm: Tacos là gì? Tìm hiểu nguồn gốc, hương vị và cách ăn chuẩn vị
Các loại sushi phổ biến hiện nay
Tùy theo cách tạo hình và bố trí nguyên liệu, sushi được chia thành nhiều loại khác nhau, mỗi loại mang một nét đặc trưng riêng biệt.
Nigiri Sushi
Với câu hỏi nigiri sushi là gì, đây là loại sushi cổ điển và phổ biến nhất, gồm một nắm cơm nhỏ được nặn thủ công theo hình bầu dục, bên trên phủ một lát cá hoặc hải sản tươi, đôi khi được buộc thêm dải rong biển mỏng để cố định.
Maki Sushi
Đối với thắc mắc maki sushi là gì, đây là loại sushi cuộn tròn, sử dụng lá rong biển nori bao bọc bên ngoài, bên trong là cơm và nhân được cuộn chặt thành hình trụ dài rồi cắt thành từng khoanh vừa ăn, là loại sushi quen thuộc và dễ nhận biết nhất với người mới bắt đầu.
Temaki Sushi
Temaki sushi có hình dạng giống chiếc phễu hoặc loa kèn, khi lá rong biển được cuộn thành hình nón, bên trong nhồi cơm và các loại nhân yêu thích. Đây là loại sushi thường được cuộn thủ công ngay khi ăn, mang lại trải nghiệm tương tác thú vị cho thực khách.
Gunkan Sushi
Nhắc đến gunkan sushi là gì, đây là loại sushi có hình dáng đặc biệt giống một chiến hạm nhỏ, khi dải rong biển được quấn quanh viên cơm tạo thành thành cao, bên trong chứa các loại nhân mềm hoặc dạng hạt như trứng cá hồi, trứng cá tuyết, những nguyên liệu khó giữ hình nếu đặt trực tiếp lên cơm như nigiri thông thường.
Chirashi Sushi
Chirashi sushi là phiên bản sushi trộn, khi cơm giấm được bày trong một tô lớn, bên trên rải đều nhiều loại cá và hải sản thái lát mỏng, tạo nên một bức tranh đầy màu sắc, thường được lựa chọn khi muốn thưởng thức nhiều loại nguyên liệu trong cùng một lần ăn.
Oshizushi
Oshizushi, hay còn gọi là sushi ép, có nguồn gốc từ vùng Osaka, được chế biến bằng cách ép chặt cơm và nhân trong khuôn gỗ hình chữ nhật rồi cắt thành từng miếng vuông vắn. Phong cách này mang đến hình thức gọn gàng, thẩm mỹ, khác biệt so với các loại sushi nặn tay thông thường.
Sushi khác gì với sashimi là gì?
Nhiều người thường nhầm lẫn giữa sushi và sashimi vì cả hai đều là món ăn Nhật Bản liên quan đến cá tươi sống. Tuy nhiên, điểm khác biệt cốt lõi nằm ở thành phần cơm giấm. Sushi luôn có sự hiện diện của cơm trộn giấm làm nền tảng, trong khi sashimi chỉ đơn thuần là những lát cá hoặc hải sản tươi được thái mỏng, trình bày đẹp mắt và thưởng thức trực tiếp mà không đi kèm cơm.
Chính vì vậy, sashimi thực chất không được xem là một loại sushi, mà là món ăn độc lập, thường được phục vụ như món khai vị hoặc ăn kèm trong bữa ăn Nhật Bản truyền thống. Sự nhầm lẫn này khá phổ biến với những người mới tìm hiểu ẩm thực Nhật, do đó việc phân biệt rõ ràng giữa hai khái niệm sẽ giúp thực khách gọi món chính xác hơn khi đến nhà hàng Nhật Bản.
Những câu hỏi thường gặp về sushi
Sushi có phải luôn dùng cá sống?
Không hẳn vậy. Nhiều loại sushi hoàn toàn không sử dụng cá sống, điển hình như inari sushi là gì, đây là loại sushi đặc biệt khi cơm giấm được nhồi vào túi đậu hũ chiên tẩm ngọt (aburaage) thay vì kết hợp cùng cá hay hải sản, mang đến vị ngọt bùi đặc trưng, phù hợp với cả người ăn chay.
Sushi là cá sống hay cá chín?
Như đã đề cập ở phần đầu bài viết, yếu tố quyết định một món ăn có phải sushi hay không nằm ở cơm giấm chứ không phải tình trạng sống chín của nguyên liệu đi kèm. Do đó, sushi có thể sử dụng cá sống tươi, cá đã hun khói, cá nướng hoặc thậm chí hoàn toàn không có cá, tùy theo từng loại và sở thích của thực khách.
Người mới nên ăn loại sushi nào?
Đối với người lần đầu thưởng thức, maki sushi hoặc các loại sushi sử dụng nguyên liệu đã qua chế biến chín như tôm hấp, trứng chiên tamago thường là lựa chọn dễ tiếp cận, giúp làm quen dần với hương vị đặc trưng trước khi thử các loại sushi cá sống đòi hỏi khẩu vị tinh tế hơn.
Lời kết
Qua những chia sẻ trên, có thể thấy sushi là gì không chỉ dừng lại ở một món ăn có cá sống như nhiều người vẫn lầm tưởng, mà là cả một nghệ thuật ẩm thực tinh tế xoay quanh cơm giấm cùng vô vàn cách kết hợp nguyên liệu sáng tạo. Từ nigiri, maki truyền thống đến gunkan, chirashi hay oshizushi, mỗi loại đều mang một nét đặc trưng riêng, phản ánh sự tỉ mỉ và tinh thần thẩm mỹ đặc trưng trong văn hóa ẩm thực Nhật Bản.
Nếu có dịp thưởng thức sushi tại nhà hàng Nhật Bản, hãy thử trải nghiệm nhiều loại khác nhau để cảm nhận trọn vẹn sự phong phú và tinh tế mà người Nhật đã khéo léo gửi gắm vào từng miếng sushi nhỏ bé nhưng đầy tâm huyết này.